Kategori: Makaleler

“ithâfen” Ne Demek? Osmanlıca Bir Kelimenin Derin Hikâyesi Sevgili arkadaşlar, bugün birlikte ufak ama düşündürücü bir dil yolculuğuna çıkalım. Bir kalemin, bir sayfanın ya da bir eserin sonunda gördüğümüz “ithâfen” ifadesi… Sadece “birine adanmıştır” diyen bir cümle değil; aynı zamanda bir anlam katmanı, bir tarihî ve kültürel bağ taşıyan bir köprü. Bu yazıda bu kelimeyi Osmanlıca köklerinden alıp günümüze, sonra da geleceğe uzanan bir bakışla ele alacağız. Kökeni ve Anlamı “İthâfen” kelimesi Arapça itaḥâf kökünden türemiştir ve Türkçede “ithaf yoluyla”, “adamak suretiyle”, “…an ithafen” yani “…’na adanmış olarak” gibi anlamlarda kullanılır. ([Mynet][1]) Resmî veya edebî eserlerin başında ya da sonunda…

Gece yarısında uykunun en güzel yerinde, bacaklarınız sanki bir anda “ben kalkıyorum” diyerek kasılıverdiğinde—hepimiz bir an için “neden bu” diye düşünürüz. Bu yazıda, o ani spazmların nedenlerini, kökenlerini ve uykunuzu nasıl daha huzurlu hale getirebileceğinizi birlikte keşfedeceğiz. — “Gece uyurken neden kramp girer?” sorusunun kökenine inmek Kasların istem dışı kasılması yani kramplar, özellikle tablo gibi sessizce başlayan bir gece uykusunda sizi aniden uyandırabilir. Bu durum tıp dilinde özellikle bacak kaslarında görülen “gece krampları (nocturnal leg cramps)” olarak adlandırılır. :contentReference[oaicite:0]{index=0} Neden çıkıyor? Bilim hâlâ tam bir cevap vermiş değil, ama bazı kökenler öne çıkıyor. Kas yorgunluğu, sinirlerin kaslara yanlış sinyal göndermesi,…

İslâmcılık ve Ümmetçilik: Edebiyatın Işığında Bir İnceleme Kelimelerin gücü, anlamların büyüsü ve anlatıların dönüştürücü etkisi, edebiyatın en belirgin özellikleridir. Bir kelime, bazen bir dünyayı ifade edebilir, bazen ise bir dönemin ruhunu ortaya koyar. İslâmcılık ve ümmetçilik gibi kavramlar, toplumsal ve siyasal anlamda büyük bir etki yaratırken, aynı zamanda edebiyat dünyasında da derin izler bırakır. Edebiyat, sadece bir dilsel ifade değil, aynı zamanda bir düşünme biçimidir. Bu yazıda, İslâmcılık ve ümmetçilik kavramlarını farklı metinler, karakterler ve edebi temalar üzerinden çözümleyerek anlamaya çalışacağız. Her bir edebi eserde, bu kavramlar farklı anlamlar taşıyabilir; ama hepsi, insanlık tarihinin ortak belleğinde bir yer edinmiştir. İslâmcılık:…

Direksiyon Körüğü Ne İşe Yarar? Küresel ve Yerel Perspektiflerden Bir İnceleme Direksiyon körüğü, araba içindeki en küçük ama işlevsel parçalardan biri olarak karşımıza çıkar. Sürücünün ellerinin ve direksiyonun en çok temas ettiği bölgedir. Peki, direksiyon körüğünün gerçekte ne işe yaradığını hiç düşündünüz mü? Çoğumuz günlük yaşamda bu bileşeni görürüz, ama genellikle işlevi ve tasarımı hakkında çok fazla düşünmeyiz. Ancak, direksiyon körüğünün sadece estetik bir amaç gütmediğini, aslında direksiyonun fonksiyonelliği ve uzun ömrü açısından ne kadar önemli olduğunu anlamak, bu küçük parçayı daha da değerli kılıyor. Bu yazıda, direksiyon körüğünün ne işe yaradığını farklı perspektiflerden ele alacağız. Hem küresel çapta hem…

IQ Yükseltmek Mümkün Mü? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen: Zeka ve İktidar İlişkisi Bir siyaset bilimcisi olarak, toplumların nasıl yapılandığını, gücün nerede yoğunlaştığını ve ideolojilerin nasıl şekillendiğini düşünmek, bu gibi bireysel soruların ötesine geçmeyi gerektirir. IQ’nun, yani zeka seviyesinin, insanları toplumsal ve ekonomik hiyerarşilerde nasıl konumlandırdığını anlamak için sadece bilimsel araştırmalarla yetinmek yerine, aynı zamanda güç ilişkilerinin, kurumların ve ideolojilerin etkilerini de göz önünde bulundurmak gerekir. IQ’nun yükseltilmesi mümkün müdür? Bu, sadece bir bireyin zekasının artışı ile ilgili bir soru değildir; aynı zamanda toplumsal düzenin, iktidarın, ve vatandaşlık anlayışının ne şekilde şekillendiği ile ilgilidir. İktidar…

Inhibisyon Etkisi Ne Demek? Tarihsel Süreçler ve Toplumsal Dönüşüm Üzerinden Bir İnceleme Geçmişin İzini Sürebilmek: Tarihçi Gözünden Bir Toplumsal Dinamiği Anlamak Bir tarihçi olarak geçmişi anlamak, sadece eski olayları öğrenmekten çok daha fazlasıdır. Tarih, insanlık tarihindeki kırılma noktalarının, toplumsal dönüşümlerin ve bireylerin davranışlarının arkasındaki derin psikolojik ve sosyo-kültürel dinamikleri anlamamıza yardımcı olur. Bugün de benzer şekilde, toplumların ve bireylerin karar alma süreçlerini ve davranışlarını şekillendiren etkiler bulunmakta. Bunlardan biri de “inhibisyon etkisi”dir. Bu kavram, özellikle bireysel ve toplumsal davranışların nasıl engellenebileceği, nasıl yönlendirilebileceği ve hangi koşullarda bu davranışların belirli sınırlarla kısıtlanabileceği üzerine yapılan çalışmalara dayanır. Peki, inhibisyon etkisi nedir ve…

İnanmak mı Bilmek mi? Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları Ekonomistlerin temel problemlerinden biri, sınırlı kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları karşılamak için alınan kararların sonuçlarını analiz etmektir. Dünya, her gün karşılaştığımız çeşitli seçimlerle şekillenir. Ne tüketmeli, ne üretmeli, hangi yatırımları yapmalı, hangi riskleri almalı? Ekonomik kararlar, genellikle bilgiye dayalıdır; ancak bilgi her zaman tam ve kesin olmayabilir. Bu noktada, insanın karar alma sürecine iki temel yaklaşım hâkimdir: inanmak ya da bilmek. Peki, ekonomi perspektifinden bakıldığında, hangisi daha faydalıdır? İnanmak mı, yoksa bilmek mi? Bu yazıda, piyasa dinamikleri, bireysel kararlar ve toplumsal refah çerçevesinde bu soruyu irdeleyeceğiz. Çünkü, kararlar ne…

İmtiyazlı Hak Nedir? Eğitimsel Bir Perspektiften Anlayış Eğitimcinin Gözünden: Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü ve İmtiyazlı Haklar Eğitim, insanın düşünsel ve duygusal olarak geliştiği, dünyayı algılama biçiminin şekillendiği bir süreçtir. Bu süreç yalnızca bilgi edinme değil, aynı zamanda adalet, eşitlik ve toplumsal sorumluluk gibi kavramlarla tanıştığımız bir yolculuktur. İmtiyazlı haklar, bu yolculuğun içinde en çok tartışılan ve ele alınması gereken kavramlardan biridir. İnsanların özel ayrıcalıklara sahip olduğu bir toplumda, bu ayrıcalıkların nasıl işlediğini ve bireylerin üzerindeki etkilerini anlamak, öğrenmenin gücünü daha iyi kavrayabilmemizi sağlar. Peki, imtiyazlı hak nedir ve bu kavramı anlamak neden bu kadar önemlidir? Bu yazıda, imtiyazlı haklar konusunu pedagojik…

Hidrojen İndirgenir Mi? Toplumsal Yapılar ve Bireylerin Kimyasal Dönüşümü Bir araştırmacı olarak, toplumsal yapıların ve bireylerin etkileşimini anlamaya çalışırken bazen, bilimsel kavramların sosyolojik düşünceyi nasıl şekillendirdiğini fark ediyorum. Örneğin, “hidrojen indirgenir mi?” sorusu, ilk bakışta kimyasal bir sorudan ibaret gibi görünse de, aslında toplumsal yapılar ve bireysel kimlikler üzerinden ilginç bir yansıma sunuyor. Kimyada, hidrojenin indirgenmesi, onun bir elektron alarak daha düşük oksidasyon durumuna geçmesi anlamına gelir. Ancak bu, toplumsal pratikler ve cinsiyet rolleri üzerinden bir incelemeye dönüştüğünde, toplumların dönüşüm süreçlerini, erkek ve kadınların toplumda üstlendikleri rolleri sorgulatan bir metafor haline gelir. Toplumda ve bireydeki değişim, tıpkı hidrojenin indirgenmesi gibi,…

Bireycilik ve Toplumculuk: İnsan Davranışlarını Psikolojik Bir Mercekten İncelemek Bir Psikoloğun Meraklı Girişi Birey, toplumu nasıl şekillendirir? Toplum, bireyi nasıl dönüştürür? İnsan doğası, hem kendi benliğini inşa etmeye çalışırken hem de toplumsal baskılarla baş etmeye çalışırken, farklı psikolojik dinamiklerle şekillenir. Bireycilik ve toplumculuk gibi kavramlar, birey ile toplum arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamaya çalışırken, zihinsel ve duygusal dünyamıza nasıl etki eder? İnsanlar, kendilerini yalnızca bir birey olarak mı tanımlar, yoksa ait oldukları topluluğun bir parçası olarak mı? Psikolojik açıdan bu soruların yanıtları, bireysel kimlikten toplumsal bağlara kadar geniş bir yelpazeye yayılır. Bu yazıda, bireycilik ve toplumculuk kavramlarını psikolojik bir mercekten inceleyecek…